Szlaki turystyczne powiatu garwolińskiego

garwoszlaki.pl

PARYSÓW

Siedziba Urzędu Gminy. Gmina liczy 4096 (2007 GUS) mieszkańców. Obejmuje 10 sołectw zajmujących 64,31 km2.

W XV w. miejscowość nosiła nazwę Sieczcza. W 1538 r., dzięki staraniom F. Parysa, kasztelana zakroczymskiego, otrzymała prawa miejskie. Jednocześnie nastąpiła zmiana nazwy na Parysów.

W XVIII w. Parysów był własnością marszałka wielkiego koronnego – F. Bielińskiego. W 1896 r. miejscowość utraciła prawa miejskie. Była to siedziba potomków jednego z pierwszych cadyków, Jakuba Icchaka z Przysuchy, zwanego „Świętym Żydem”. W 1921 r. Żydzi stanowili 56% mieszkańców Parysowa. W czasach II wojny światowej Niemcy wyznaczyli dla nich getto, które funkcjonowało do 1942 r. W 1986 r. pochodząca z Parysowa I. Landau-Jankiewicz została odznaczona medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”. Pamiątki po Żydach to przebudowany budynek synagogi przy ul. Borowskiej 1 oraz zapomniany, zniszczony kirkut, we wsi Starowola.

Przy paryskim rynku, do dziś wyłożonym kamiennym brukiem, stoi kościół wybudowany w latach 1904–1926 wg projektu Z. Zdańskiego, zmodyfikowanego przez S. Szyllera. We wnętrzu znajduje się późnorenesansowy ołtarz główny z obrazem z XVII w.

Przy ul. Kościuszki stoi jeden z ostatnich zachowanych zabytków techniki regionu – drewniany wiatrak koźlak. Wybudowany został pod koniec XIX w. we wsi Regut. Do Parysowa przeniesiono go w 1945 r. Wiatrak działał do lat 60. XX w. Warto również obejrzeć młyn z zachowanymi urządzeniami, znajdujący się przy ul. Książęcej.